مشکل
وقتی هر رأی‌دهنده فقط یک رأی دارد و برنده با بیشترین رأی تعیین می‌شود، گرایش به رقابت دو قطب پدید می‌آید. بقیه‌ی گزینه‌ها، حتی اگر محبوب باشند، در عمل «رأی سوخته» می‌شوند و انتخابات تبدیل می‌شود به «نه به گروهی که از آن بدم می‌آید.»
در نوشته‌ی قدیمی‌ام این را به «قضیه‌ای در علوم کامپیوتر» نسبت داده بودم. اصلاح می‌کنم: این الگو در علوم سیاسی با نام قانون دوورژه (Duverger’s law، از موریس دوورژه) شناخته می‌شود: نظام‌هایی با حوزه‌ی تک‌نماینده و رأی با اکثریت نسبی، گرایش به نظام دوحزبی دارند. این یک گرایش تجربی است، نه قضیه‌ی ریاضی.
راه‌حل‌هایی که پیشنهاد می‌شود
- رأی نمره‌ای (Score voting): به هر گزینه نمره‌ای می‌دهم؛ مجموع نمره‌ها برنده را تعیین می‌کند.
- رأی تأییدی (Approval voting): هر که را قبول دارم تأیید می‌کنم، بدون محدودیت تعداد.
- رأی رتبه‌ای: گزینه‌ها را اولویت‌بندی می‌کنم.
این نظام‌ها مجال می‌دهد «میزان مطلوبیت» توزیع شود و فقط جنگ بین دو گزینه‌ی غالب نباشد. هیچ نظام رأی‌گیری کامل هم نیست؛ قضیه‌ی ناممکنی ارو نشان می‌دهد برخی خواسته‌های معقول با هم قابل جمع نیستند.
برداشت من
به نظرم پرسش «چگونه رأی بگیریم» به‌اندازه‌ی «چه کسی رأی بدهد» مهم است؛ و دانستنش بخشی از سواد سیاسی است.
مرتبط: انتخابات دموکراسی نیست.